Fuji Roeimarathon
Ruim drie decennia geleden, in het mooie jaar 1983. In Deventer, bij de plaatselijke roeivereniging Daventria, beginnen er wat ideeën op te borrelen. Een jaar later bestaat de vereniging immers honderd jaar, en dat moet gevierd worden. In het drijvende botenhuis dat sinds een aantal jaar aan de Rembrandtkade in Overijsselse stad dobbert steken een aantal enthousiastelingen de koppen bij elkaar en bedenken een wild plan: een honderd kilometer lange marathontocht over de Rijn en de IJssel, van het Duitse Rees naar Deventer. Met de stroom mee, over een soms kilometerbrede rivier met gigantische schepen.
Marathonroeien staat die jaren nog in de kinderschoenen: Laga’s Ringvaartregatta is nog lang niet het evenement zoals we dat nu kennen, met talloze onervaren corps-leden, competitieploegen en oud-wedstrijdroeiers die de honderd kilometer lange lus van Leiden naar Delft willen volbrengen. De Elfstedentocht? Die bestaat op dat moment nog niet. Het is in 1983, met andere woorden, bijna gekkenwerk om een wedstrijd van honderd kilometer op poten te zetten. Maar de enthousiastelingen bij Daventria vinden het eigenlijk wel een mooie uitdaging. Om zeker te weten dat het überhaupt mogelijk is om de afstand te varen testen ze de route uit met een aantal C-boten. Het oordeel: geen enkel probleem.
Wat volgt is een lange voorbereiding en vooral veel lobbywerk. Kilometersdikke draaiboeken liggen klaar: het is immers een tijd zonder enige vorm van moderne communicatie. Er is geen smartphone om even met iemand te bellen of een kaart op te zoeken. Internet bestaat überhaupt niet. En een draagbare telefoon? Dat was eveneens toekomstmuziek. Maar de logistieke uitdagingen mogen de pret niet drukken. Al helemaal niet als op de wedstrijddag in september 1983 blijkt dat zo’n 35 ploegen zich bereid hebben gevonden om mee te doen aan het evenement. Daaronder natuurlijk genoeg Daventria-leden, getooid in het ‘wespenpakje’ dat nu gemeengoed is, maar destijds voor het eerst sinds 1926 weer in de omloop kwam nadat het in die jaren had geleid tot onheuse bejegeningen.
Wat volgt is een knotsgekke dag. Geholpen door de stroom mee, die ervoor zorgt dat de ploegen per uur zo’n vijf kilometer gratis afleggen, strijden de deelnemers om de winst. Roeiers van de olympische dubbelvier, onder andere Varsity-winnaar en voormalig Daventria-junior Steven van Groningen en de latere vedette Nico Rienks, gaan voortvarend van start, maar de olympiërs zijn absoluut niet gewend aan de lange afstand. Bovendien zinkt de boot bij het dorpje Emmerich: de fikse golven op de Rijn waren een brug te ver voor de jonge roeiers. De kilometervretende toerroeiers van Daventria gingen er daarom met de hoofdprijs vandoor: een gloednieuwe set riemen.
Het evenement wint na 1984 al snel aan populariteit. Er komt een sponsor, Fuji, die zich voor drie jaar aan de wedstrijd verbindt. Televisieploegen en overige media melden zich om het evenement te volgen: zo maken de TROS en Veronica opnames. Ook vanuit andere landen komen roeiers naar Deventer voor dé honderd kilometer. Engelsen, Fransen, Duitsers en in 1988 zelfs een team Amerikanen. Op het hoogtepunt van de wedstrijd doen er zo’n 65 ploegen mee. En ja: voor de grootste slapjanussen die opzien tegen de lange tocht over de Rijn is er ook een wedstrijdje tussen Zutphen en Deventer. Die bestaat overigens nog steeds: de IJsselregatta.
De populariteit van de wedstrijd brengt echter één groot nadeel met zich mee: veiligheid. De fanatieke deelnemers willen nog wel eens de vaarregels aan hun laars lappen. Ze gaan liever midden op de rivier varen – waar de stroming het voordeligst is – en piepen met gevaar voor eigen leven voor gigantische rijnaken langs. Als Proteus-Eretes uit Delft een soortgelijk evenement op poten zet dat qua veiligheid misgaat, grijpt de Duitse Wasserschutzpolizei in 1990 in: iedereen moet vanaf nu een zwemvest om. Het varen op de Rijn wordt nog verder bemoeilijkt door een veelvoud aan strenge regels. Het betekent de doodsteek voor de wedstrijd, die anno 2014 nog altijd een cultstatus heeft. Niet heel vreemd: mede dankzij de 100 kilometer van Daventria is roeiend Nederland gewend aan het varen van roeimarathons.
Dit is het derde deel in een serie specials over wedstrijden die verloren zijn gegaan in de loop der jaren.
