Dat de drie Utrechtse roeiverenigingen Viking, Triton en Orca niet bijzonder bedeeld zijn qua roeiwater was al genoegzaam bekend. Gedrieën bevaren ze een smal afgesloten stuk kanaal van slechts 4,5 kilometer. De laatste jaren wordt het echter steeds drukker op het water. Daarnaast zijn de ontwikkelingen die vanuit de Gemeente worden geïnitieerd zorgelijk. Lijkt het einde in zicht voor (wedstrijd)roeien in Utrecht?
Wie in het voorjaar op een doordeweekse avond langs het Merwedekanaal fietst, kijkt zijn ogen uit. Op een klein stuk water waar in de breedte slechts twee boten naast elkaar kunnen liggen, varen tientallen roeiboten kriskras door elkaar. Twee bruggen hebben slechts een enkel bruggat dus filevorming vindt geregeld plaats. “Hierdoor kan je op reguliere tijden eigenlijk nooit een lange ED-training doen of naast elkaar sparren. Dat is natuurlijk flink nadelig omdat je dan nooit wedstrijdsituaties kan nabootsen” vertelt Marloes van der Weide, profcoach bij Orca. Een ander groot probleem is dat slechts één stuk van het kanaal een kilometer lang helemaal rechtuit gaat. Van der Weide: “Iedereen wil daar hard varen en klokken. Helaas lukt dit zelden omdat altijd wel ergens een andere boot in de weg ligt. Bladen raken in elkaar of erger nog, boten knallen tegen elkaar aan.” Aanvaringen zijn dan ook eerder regel dan uitzondering en coaches staan geregeld vloekend langs de kant. Rob Heeres wiens botenreparatiebedrijf niet geheel toevallig huist in de Driewerf (het gezamenlijke onderkomen van de verenigingen) verdient er een goede boterham aan.
Rik Vos, voorzitter van de Werkgroep Merwedekanaal die door de drie verenigingen gezamenlijk is opgericht, bemoeit zich al decennia met de problemen. “Utrecht kent nu eenmaal een unieke situatie. Het roeiwater voldoet wel in principe aan de richtlijnen van de roeibond. Alleen zijn deze gericht op één vereniging en niet op 2000 roeiers. Daarnaast hebben we te maken met veel verschillende snelheden. Recreanten en wedstrijdroeiers door elkaar.” Het zijn niet de enige problemen waar de Utrechters roeiers mee kampen. Vorig jaar was er al overlast van zwemmers die van bruggen afsprongen en ondanks dat het Merwedekanaal is afgesloten van ander water is toename van pleziervaart al merkbaar. Iets wat een stuk erger zal worden als de plannen van de gemeente om het kanaal te laten verbinden met de Catharijnesingel doorgang zal krijgen. In dat geval is het mogelijk om een ‘rondje stad’ te varen. “Ze willen dan op een deel van het Merwedekanaal ook rondvaartboten laten varen. Dan wordt het allemaal nog veel erger. Het is voor ons echt vechten tegen de bierkaai” aldus Vos.
Onlangs werd ook de procedure gestart van projectontwikkelaar Kondor Wessels om woningen en horeca te realiseren langs het kanaal. In deze plannen is ook een haven voor het aanmeren van sloepen opgenomen. Volgens de Utrechtse roeiers zou dit wel eens de doodsteek voor het wedstrijdroeien kunnen zijn. “Nu zijn er jaarlijks al maar liefst 100.000 passeerbewegingen voor de uitgang van de beoogde haven. Daarnaast wordt de uitgang van het haventje gecreëerd op een van de meest onlogische plekken van het kanaal. Op het smalle deel, in de bocht en vlakbij een brug met één doorgang. Door de gekozen uitgang wordt het vaarverkeer dat onder de Balijebrug doorgaat, ernstig belemmerd” vertelde Vos onlangs aan het Algemeen Dagblad. Het betekent sowieso nog meer drukte op het kanaal. Volgens Ide Hingstman, toproeier van Triton en tevens lid van de Werkgroep, betekent het plan weer een verdere beperking van het trainingswater. Hij stoort zich eraan dat de Gemeente goede sier maakt met de prestaties van Utrechtse toproeiers, maar ondertussen niets voor hen wil betekenen. “Ze leggen middenin stadion Galgenwaard toch ook niet opeens een fietspad aan?”
Het plan heeft de drie verenigingen in elk geval op scherp gezet. Ze moedigen hun leden aan massaal individueel bezwaar te laten maken tegen de plannen. Wim Beelen, gebiedsmanager van de wijk Kanaleneiland en vanuit de gemeente het aanspreekpunt, heeft begrip voor de roeiers, maar wil ervoor waken de ontwikkelingen te dramatiseren. “Dit de doodsteek noemen vind ik echt te ver gaan. Maar laat ik duidelijk zijn: ook ik heb zeker vergaande zorgen. Vandaar dat ik dit alles goed zo goed mogelijk probeer te coördineren en met alle betrokkenen naar oplossingen zoek.” Maar volgens de roeiers is het probleem juist dat die er niet zijn en dat ook een compromis al fataal kan zijn. “Opnieuw, net als bij de ontwikkeling van de polder Rijnenburg, laat de gemeente de oren hangen naar de projectontwikkelaars. Het is een verdere verprutsing en ver-gajes-ing van wat er nog van onze trainingsfaciliteit over is” aldus Willem van Schelven, oud toproeier en oud-lid van Werkgroep.
Van Schelven refereert aan de optie van het realiseren van een roeibaan dat zo’n tien jaar geleden nog reëel leek. Ook toen zag men de huidige problemen al aankomen en werd een baan als onderdeel van een nieuwe wijk en polder mogelijk geacht . Vanwege de crisis zijn de plannen van de projectontwikkelaar echter op de lange termijn geschoven. Inmiddels zijn er wel ideeën voor andere locaties, maar die stuitten vooralsnog op teveel financiële of praktische bezwaren. Momenteel wordt naar mogelijkheden gekeken bij de Maarsseveense Plassen en ook de Haarrijnseplas. Maar voordat dat van de grond is gekomen is men zo tien jaar verder.
De verantwoordelijke wethouder, Paulus Jansen, blijkt goed op de hoogte van de problematiek en is bereid mee te denken, maar wil net als Beelen waken voor al te veel drama. “De roeiers geven nu een flinke klaroenstoot, maar het is niet altijd alarmfase 3. Het moeilijke is dat er veel belangen gepaard zijn bij het roeiwater. Zo heb je ook woonbootbewoners die overlast vrezen. Dit alles gaat nu eenmaal gepaard met veel gepolder.” Ook meent hij dat het met het rondje stad vooralsnog mee zal vallen. “Op zijn vroegst is dat pas in 2020 klaar.” Maar ondertussen beseft ook hij dat het de beste optie is als ergens anders een tweede roeilocatie zal komen. “Het is jammer dat het in Rijnenburg nu stil ligt, maar je zou er ook aan kunnen denken dat de recreatieve roeiers uitwijken naar bijvoorbeeld de Haarrijnseplas en dat de wedstrijdroeiers hier blijven.” Op Vos maakt het weinig indruk. “Gezien de ervaringen van afgelopen twintig jaar hecht ik weinig hoop aan verbeteringen van de situatie, ondanks de oprecht goede bedoelingen van de wethouder. Zo sta ik op 1 september weer op de stoep bij de gemeente omdat ze een brug willen verhogen zodat er rondvaartboten kunnen varen. En zo zijn er nog wel vijf of zes andere zaken die binnenkort spelen.”
foto credit: Ben Kortman
