Het jaar is 1888. In New York, een bruisende stad die op dat moment al bijna uit haar voegen barst, staat een bijzonder evenement op de kalender voor zondag 7 oktober. De grote skiffeurs van die tijd, of in ieder geval die uit Noord-Amerika, hebben zich verzameld om een wedstrijdje met elkaar uit te vechten op de ‘roadsculler’. Met dit indrukwekkende apparaat, een mix tussen een vélocipède en een boot, zouden zij het tegen elkaar op gaan nemen. En voor een schamele vijftig dollarcent kon iedereen die er in geïnteresseerd was een kijkje komen nemen. Spektakel gegarandeerd.
De wedstrijd had een indrukwekkend karakter: er werd zes dagen achter elkaar zes uur lang geroeid. Op een echte roeibaan, vlakbij het op dat moment gloednieuwe Madison Square Garden. Alsof dat niet gek genoeg was, vond de start van het evenement plaats om middernacht, op zondag 7 oktober. Vervelend voor de roeiers. Maar wie een leuke duit wil verdienen mag best een beetje afzien: in totaal was er voor $ 10.000,- aan prijzengeld, een astronomisch bedrag in die tijd. Met het evenement hoopten de organisatoren een nieuwe publiekssport op poten te hebben gezet.
Hoe de wedstrijd verliep? Sports Illustrated schreef er een hilarisch verhaal over. Over de verwachtingen vooraf, de angst dat de ‘roadscullers’ ondanks de indrukwekkende technische snufjes uit elkaar zouden donderen halverwege de wedstrijd. Over de eerste van de atleten, die “gay in a pink shirt” het strijdtoneel op kwam joggen. Over de opkomst, die boven verwachting was en een aantal vooraanstaande Amerikanen naar Madison Square Garden had gelokt. Liefst 7.500 mensen waren op het spektakel afgekomen, en volgens de New York Times was het dan ook een flinke bedoening tijdens de start. Onder luid gejoel en het geluid van de 75-koppige fanfare vertrokken de uiteindelijk twaalf deelnemers voor hun epische strijd.
Maar die strijd zou uiteindelijk maar vijf minuten zonder problemen verlopen. Binnen de kortste keren had de eerste roeier materiaalpech. Een kwartier na de start had de helft van het peloton te maken met technische mankementen. Niet gek veel later klapten er twee ‘roadscullers’ op elkaar en raakte ook een derde atleet bij de crash betrokken. Hoewel de roeiers wat beteuterd waren over het voorval, raakte het publiek spontaan enthousiast. Gewonden en ongelukken waren immers interessanter dan een stel rare apparaten dat maar rondjes bleef draaien. Zelfs de lijkschouwer – die op het punt had gestaan om weg te gaan – besloot na de eerste ongelukken maar te blijven. Je weet immers maar nooit.
De ‘roadsculler’ was niet echt een succes. Een voor een vielen de roeiers uit tot er uiteindelijk een handvol moedige doorzetters overbleef. Na twee dagen had de Canadees John Gaudaur liefst 172 mijl, zo’n 275 kilometer, afgelegd. Zijn naaste concurrent, John Teemer, zat hem op de spreekwoordelijke hielen, maar moest al gauw de handdoek in de ring werpen. Waarom? Omdat er volgens de overlevering weinig meer over was van zijn handen: overal blaren zo groot als kwartjes en ontstoken en kapotte huid rond zijn vingergewrichten. Hij kon zijn handen simpelweg niet meer dichtknijpen. Dat was overigens nog tot daaraantoe. Deelnemer William O’Connor was ‘op een andere plek’ gewond geraakt. Een voor mannen gevoelige plek; het rolbankje was namelijk de hoofdschuldige.
Alsof de race niet erger kon verlopen kregen de resterende deelnemers ook nog eens te maken met de giftige dampen van een vuurtje wat vlak naast het stadion was aangelaten, en brak er op de laatste dag een vechtpartij uit. Hoeveel publiek er toen nog over was is onbekend. Op zaterdag 13 oktober kwam de wedstrijd tot een einde en werd Gaudaur gekroond tot winnaar, met een totale afstand van bijna 745 kilometer. Zijn voorsprong op de nummer twee was een schamele vijf kilometer. Klein genoeg voor een rematch? Nou nee. Niemand had er nog zin in en de wedstrijd kreeg nooit een vervolg. Zoals Sports Illustrated ook schrijft: als er iets werd bewezen tijdens die oktoberdagen in 1888 was het wel dat roeien op land even moeilijk is als lopen op water.
