Neem na vandaag het woord ‘wind’ in de mond op Aegir en de Groningers zullen je met een zure blik aankijken. Nadat de Hel van het Noorden vorig jaar op het laatste moment werd afgelast vanwege de harde wind op en rond het Eemskanaal, moest de organisatie ook dit jaar eieren voor zijn geld kiezen. Na een spectaculair ochtendblok waarbij liefst tien ploegen omsloegen en de reddingsbootjes overuren draaiden hakte Michel Portasse, hoofd van de jury, resoluut de knoop door. Het was volgens hem onverantwoord om nog ploegen het water op te sturen, te meer daar de weersvoorspellingen eerder verslechtering dan verbetering lieten zien. Het 135-jarige verjaardagsfeestje van het lustrerende Aegir begon daarmee met een domper.
Weer geen Hel. Om wanhopig van te worden als organisatie. In de afgelopen 37 jaar is de wedstrijd slechts drie keer eerder afgelast: in 1983, 1993 en 2011. En nu, in 2012, dus weer. Dat er in het ochtendblok gevaren werd is daarbij een klein doekje voor het bloeden. Vraag het de vele roeiers en roeisters die binnen kwamen druppelen, doorweekt van het ploeteren door de golven, armen verzuurd door de stormachtige wind tegen en verkleumd door de koude omstandigheden, en ze zullen hun schouders ophalen. Dit was niet meer roeien. Dit was overleven in tempo 26; hangen en wurgen op een gekuift Eemskanaal. Een stuk Gronings water dat een dag eerder nog zo vlak als een spiegel was – en waar het ook ’s ochtends nog niet zo spookte.
Lang niet iedereen bleek als gezegd bestand tegen de moeilijke omstandigheden. Relatief onervaren roeiers, toproeiers en junioren gelijk kwamen met een isolatiedeken om de schouders binnen om rillend en bibberend onder de douche te verdwijnen. Ook Jort van Gennep bleek met al zijn jaren als junior in de skiff niet in staat om zijn helse roeitocht zonder ongelukken te volbrengen. “De boot helde naar één kant,” legt Van Gennep zijn halve eskimorol uit. “Toen sloeg er een golf overheen, kwam volgens mij het zwaartepunt iets te veel aan een kant te liggen en toen lag Jortje in het water. Er was volgens mij weinig aan te doen – mijn boot rolde gewoon onder me vandaan.”
Van Gennep was lang niet de enige die de kant op moest kruipen en op andere wijze terug naar Aegir kwam dan per roeiboot. Langs het Eemskanaal lagen zoveel skiffjes verzameld dat de organiserende vereniging een botenwagen liet rijden om al het roeimateriaal weer terug te krijgen. Het wél heelhuids volbrengen van de Hel werd daardoor een klein staaltje van heroïek. Frans Göbel, die in het veteranenveld zijn divisie won, zei met een vette knipoog dat het lekker roeien was geweest, echt weer voor de twee-met – het boottype dat elk lustrum van Aegir uitgeschreven wordt. Ook Rogier Blink, die van plan was om in het middagblok twee keer de baan over te gaan, in zowel twee-zonder als twee-met, grapte over de barbaarse omstandigheden waarbij de mannen wel van de jongens werden gescheiden.
Maar de relativerende humor ten spijt was er ook een voorval dat onderstreepte hoe gevaarlijk de omstandigheden waren. Doordat veel roeiers in de problemen kwamen en de reddingswerkers hun handen vol hadden kon het voorkomen dat een skiffeur van Argo tien minuten lang in het ijskoude water lag. De Wageninger was op onfortuinlijke wijze omgeslagen nadat hij de wedstrijd had volbracht en kwam er toen achter dat hij een van zijn schoentjes niet los kon krijgen. De meeste roeiers die richting Aegir aan het peddelen waren hadden geen oog voor de zwemmer. Het was uiteindelijke lichte skiffeur Tim Weerkamp van Gyas die zijn boot stillegde zodat de Argonaut even op de taft kon hangen en niet continu hoefde te watertrappelen. Hoewel de roeier zelf laconiek reageerde op het voorval had het anders kunnen aflopen – en de beslissing van Michel Portasse om de wedstrijd voor de rest van de dag af te gelasten was derhalve een verstandige.
Dat nam niet weg dat het ochtendblok een aantal winnaars en winnaressen opleverde. Geheel volgens de lijn die hij in het najaar in had gezet was Skadi-roeier Thijs van Luijk een van de uitblinkers. De enige mits en maar aan het verhaal was dat de Rotterdammer in de laatste kilometer teveel tijd verloor op een ontketende Roel Braas en uiteindelijk met drie seconden de spreekwoordelijke boot in ging. “De laatste kilometer ging het echt niet meer,” sprak een teleurgestelde Van Luijk. “Mijn onderarmen waren compleet verzuurd. Ik wilde mijn bladen wel draaien maar af en toe lukte het niet meer.” Na zijn winst op de Tromp en het goede optreden tijdens de trial in Almere had winst op de Hel de kroon op het werk geweest voor Van Luijk. Braas bleek echter een maatje te groot – letterlijk. Met wind tegen bleek het grote vermogen van de Amsterdamse roeier doorslaggevend.
Bij de lichte roeiers waren Vincent Muda en Tycho Muda een klasse apart. Eerstgenoemde bleek daarbij een flink stuk sterker: Vincent Muda had 28 minuten en 51 seconden om de zes kilometer te volbrengen terwijl zijn broer er bijna een halve minuut langer over deed. Dat was een stuk meer dan de vier seconden die beide roeiers van elkaar scheidde tijdens de trial eerder dit najaar. Tycho Muda was evenwel een stuk sneller dan de nummer drie, Timo van Wittmarschen, die bijna een minuut moest toegeven op de nummer twee van het veld en daarbij ook een fractie langzamer was dan de winnaar van het LSB1x-veld, Skøll-roeier Lennart van Lierop. De niet-corporale Amsterdamse vereniging was daarmee de grote winnaar in het lichte herenroeien – ook al was de Portugese lichte olympiër Pedro Fraga in het zware veld veel sneller dan wie dan ook van hen.
In het dames twee-zonder veld, dat met zeven inschrijvingen niet bijzonder goed bezet was, gingen Heleen Boers en Marleen Verburgh er met de winst vandoor. Het tweetal, twee jaar goed nog winnaars van brons in de vrouwen vier-zonder tijdens het WK onder 23, had 45 seconden voorsprong op de naaste concurrentie. De winnares bij de meisjes-skiff, Bente Paulis van Salland, noteerde een nog groter verschil met haar tegenstreefsters. De roeister uit Gramsbergen, die ruim 36 minuten over haar wedstrijd deed, was een minuut en veertig seconden sneller dan de nummer twee, Nienke van der Laan van De Hunze. Diens naamgenote Medien van der Laan – geen familie – werd vooraf gezien als een kanshebster, maar ook de Groningse roeister sloeg net als zoveel andere onfortuinlijken om tijdens haar Hel.
Het was jammer dat veel roeiers en roeisters onverrichter zake weer naar huis konden na de afgelasting van het middagblok. Maar de sfeer op Aegir was een stuk anders dan vorig jaar. Er was meer begrip om de wedstrijd af te lasten – één blik op de verkleumde gezichten en de schuimkoppen op het water was genoeg om te beseffen dat het inderdaad niet verstandig was om te gaan roeien. Jammer maar helaas. De Hel-commissie kon weinig anders dan alles met lange gezichten aanschouwen. Het lustrum van Aegir, dat met hun wedstrijd spetterend had moeten begonnen, viel ietwat in het water. Nog voor de kaarsjes van de verjaardagstaart goed en wel waren aangestoken werden ze al uitgeblazen door de storm. De enige troost is wellicht dat driemaal scheepsrecht is. Kleine kans dat de wind volgend jaar weer roet in het eten gooit tijdens de Hel van het Noorden. Toch?
De complete uitslagen van Blok 1 van de Hel zijn hier te vinden. Voor wie benieuwd is wie Skøll 2 en Argo 3 nou eigenlijk zijn: de overzichtspagina van de Hel binnen het inschrijfprogramma van de KNRB biedt uitkomst.
Evenement: Hel van het Noorden
Datum: 25 november 2012
Locatie: Groningen
