Cambridge wint Boat Race in krankzinnig scenario

Met tranen in zijn ogen stond Roel Haen bij Mortlake Boat Club. Terwijl het grijze water van de Theems tegen zijn laarzen aanklotste werd even verderop zijn ploeggenoot Alex Woods behandeld door toegesnelde artsen. De boegroeier van Oxford was zo diep gegaan in de race dat hij van zijn stokje was gegaan. Het was het einde van een opmerkelijke editie van de Boat Race: een strijd op het scherpst van de snede, een abrupte wending halverwege door een zwemmer, een crash, een gebroken riem en de letterlijk kapotgestreden roeiers van Oxford. In één woord: krankzinnig.

“Het was toch scenario nummer 101”, sprak een geëmotioneerde Haen terwijl hij een half oog op de reddingsboten hield. Daarbij refereerde Haen aan zijn uitspraken van afgelopen donderdag. Toen zei de slagman van Oxford dat je wel honderd scenario’s kunt bedenken voor de Boat Race, maar dat er uiteindelijk toch wel iets gebeurt wat je niet had zien aankomen. Hij kreeg zijn gelijk. Maar dat de race zo extreem zou verlopen kon niemand vermoeden. En de vijfvoudig Varsity-winnaar had de laatste wedstrijd van zijn carrière toch anders voorgesteld. Minder idioot.

De dag was voor Oxford nog zo goed begonnen. Isis, de B-garnituur van de donkerblauwen, won overtuigend van hun lichtblauwe en veel zwaardere tegenstrevers. Een voorteken volgens de Oxford-fanaten. De roeiers aan boord van hun ‘blue boat’ waren namelijk ook lichter dan de concurrentie. Ook de beslissing van Cambridge om, na het winnen van de toss, voor Surrey te kiezen als startzijde was positief te noemen. Hierdoor zou Oxford de eerste binnenbocht hebben en kreeg de om de sterkte start bekend staande ploeg van Haen de mogelijkheid om de race al snel te beslissen.

Maar het mocht niet zo zijn. Na het startschot schoot Oxford er weliswaar vandoor, maar Cambridge bleef goed bij. Nek aan nek vochten de twee kemphanen het met elkaar uit in het eerste deel van het parcours. “Dat had ik wel verwacht”, vertelde Haen. “Sinds 1993 is geen enkele race beslist in de eerste kilometer. Dus wat dat betreft was ik niet verbaasd. Bovendien voelde ik me goed. Ik was wel aan het leveren, maar ik had het idee dat we nog wel meer konden geven. Toen Zoe [de Toledo, de stuurvrouwe van de ploeg; red.] na de lange bocht een call gaf om beter af te staan schoten we vooruit. We hadden gelijk een kwart lengte op Cambridge te pakken. Alleen toen lag die mafkees ineens in het water.”

Demonstrant verstoort de Boat Race

‘Die mafkees’ is de 35-jarige Australiër Trenton Oldfield, de man die plotseling midden op de Thames in het water dobberde. Zowel Oxford als Cambridge hielden meteen op met roeien; een moedige beslissing gezien de spanning in de race op dat moment. De eenzame zwemmer, die met een wetsuit aan in het ijskoude water van de rivier dobberde, bleek een demonstrant. Een bebaarde man die zich met een glimlach op zijn gezicht uit het water liet vissen. Levend en wel, ook al hadden de bladen en de boot van Oxford hem op een haar na gemist. Maar zijn missie was geslaagd: tijdens een grootschalig evenement zijn onvrede uiten over de elitaire samenleving. De prijs voor zijn actie bleek echter hoog.

De grootste roeiwedstrijd van het jaar was omwille van die ene zwemmer piepend en krakend tot stilstand gekomen. Voor het eerst in de geschiedenis. Een al te erge aanvaring met elkaars bladen, zoals in 2001 het geval, was wel vaker reden voor een herstart. Maar dit was anders. Dus wat nu? Door de armada aan bootjes was het water van de Theems veranderd in een klotsbak van jewelste. Hoe lang moest er worden gewacht? Waar moest opnieuw worden gestart? En op welke manier? Met of zonder voordeel? Ironisch genoeg had kamprechter John Garrett twee dagen eerder ten overstaan van de pers uitgelegd wat er zou gebeuren in geval van bijvoorbeeld een ‘clash of blades’. “Maar we hopen natuurlijk niet dat we uiteindelijk gebruik moeten gaan maken van deze regels”, zei Garrett toen.

Het fnuikende aan de situatie was dat het voor de miljoenen televisiekijkers en duizenden toeschouwers langs de kant duidelijk was dat Oxford tijdens de wedstrijd het initatief had genomen. De ploeg leek op weg naar de genadeklap, pakte een voorsprong op weg naar een voor hen voordelige bocht. Maar nu was dat voordeel weg. Sterker nog: Garrett besloot de race halverwege het parcours opnieuw te starten. Een flink aantal meters terug werden de ploegen opgelijnd, nog in de voor Cambridge gunstige bocht. Ten overstaan van de camera’s van de BBC sprak Andrew Triggs Hodge, voormalig slagroeier van de blue boat van Oxford, zijn twijfels over de beslissing uit. “Ze geven Cambridge een extra kans.”

“We wisten wat we op dat moment moesten doen”, gaf Haen na de wedstrijd aan. “Gewoon weer hard starten en zo snel mogelijk het goede roeien weer opzoeken. Dat lukte prima. Alleen door het moeilijke water kwamen beide boten al snel dicht bij elkaar te liggen. Ik zag Zoe uit alle macht sturen, maar ze kon niet uitwijken.” Het gevolg was een crash; spektakel waar het publiek tijdens de Boat Race vaak op zit te wachten. Alleen dit keer ging het zo hevig dat de riem van Oxford-roeier Hanno Wienhausen brak. Maar Garrett zag geen noodzaak om de race opnieuw stil te leggen. In zijn lezing na de wedstrijd zei hij dat hij “vond dat hij de juiste beslissing had genomen omdat Oxford te veel uitweek”. Maar wie weet durfde de oud-roeier van Cambridge niet nog een keer in te grijpen. Ook op zijn schouders lag een enorme druk. De beslissing was gezien de achtergrond van de herstart ruw, maar het past ook bij de Boat Race: het is alles, of het is niets.

Met zeven bladen tegen acht was Oxford kansloos. De ploeg verloor snel terrein en probeerde verwoed terug te keren in de strijd, maar dat was tegen beter weten in. De mannen van Cambridge pakten de voorsprong en kwamen soeverein over de finishlijn. Juichend en wel. Tegenover de pers vertelde Cambridge-president David Nelson dat zijn ploeg niet in de gaten had gehad wat er aan de hand was met Oxford. En dat het juichen gezien de dramatische ontknoping en de gezondheidstoestand van roeier Alex Woods ongepast was geweest.

Een van de meest krankzinnige Boat Races ooit eindigde op die manier in mineur. Met een roeier die in het ziekenhuis belandde – en het gelukkig wel weer goed maakt. Met een slagman van Oxford die na de finish zijn stuurtje in zijn armen nam om haar te troosten. Met een boomlange Duitser met roodbetraande ogen die voor even heel klein wilde zijn. Maar ook een Boat Race zonder feestelijke huldiging van burgemeester Boris Johnson, zonder ontkurkte champagneflessen en zonder al te veel blije gezichten. En zonder een winnende Roel Haen die bij het rijtje zegevierende Nederlanders kan worden gezet. Een scenario waar niemand vooraf rekening mee had gehouden.