Eén van de negen ereleden van de roeibond is woensdag begraven. Nely Gambonde Vos overleed op 19 januari. Ze is wereldwijd een van de meest belangrijke personen geweest voor het vrouwenroeien. De Nederlandse bestuurder wist als eerste vrouw mannenbolwerk FISA binnen te dringen en slaagde erin het stijlroeien voor vrouwen om te bouwen tot olympische wedstrijdsport.
In de Jaren ’50 was roeien voor vrouwen beperkt door stijlroeien. Een op zich serieuze competitie waar niet snelheid maar gratie en technische verfijning de criteria waren waarop een jury oordeelde. Ook Nely Gambon-de Vos nam zitting in zulke jurys. Maar ze keek vooruit en ging zich inzetten voor het snelroeien, wat toen voor vrouwen een nieuwe discipline was. Bij de KNRB ontstond een Technische AdviesComissie (TAC) voor het nieuwe vrouwenroeien. Nely werd voorzitster van de TAC. Twintig jaar, van 1958 tot 1978 leidde zij die commissie.
In de roeiwereld viel ze op als krachtig bestuurster bij haar eigen vereniging De Laak in Den Haag. Buiten verenigings- en commissiewerk trad ze al in 1957 toe tot het bestuur van de roeibond. Een korte onderbreking buiten beschouwing latende, zat Nely dertien jaar achtereen in het bestuur van de roeibond. Vanaf 1968, werd ze vice-voorzitter van de roeibond. Een jaar later moest ze de voorzittersrol overnemen omdat de toenmalige voorzitter ernstig ziek werd. Vrouwelijk leiderschap was in de Nederlandse (roei)sport een unicum, maar werd geaccepteerd.
Maar een vrouw op een belangrijke positie was ongehoord in de internationale roeiwereld. Tijdens de EK in 69 in Klagenfurt trad zij op als vertegenwoordiger van de KNRB. Maar als vrouw kreeg ze geen toegang tot de officiële tribune, het heilig plekje dat ook vandaag nog als de Presidents Grandstand bekend staat.
Herenbolwerk
In 1969 werd ze voor haar toen al grote verdiensten voor het Nederlandse roeien benoemd tot erelid van de KNRB. Met haar effectieve en enthousiaste optreden was ze de juiste vrouw op het juiste moment, ook voor wereldroeibond FISA. Terwijl in Nederland Dolle Mina woedde, werd Nely Gambon in 1970 als eerste vrouw verkozen tot bestuurslid van het Zwitserse formele herenbolwerk FISA. De portefeuille: het gloednieuwe thema damesroeien.
Als voorzitster van de Damescommissie heeft ze keihard gewerkt aan de internationale erkenning van vrouwenroeien. Ze hield een enquête onder alle nationale bonden om de steun daarvoor te inventariseren. Haar onverstoorbaarheid en daadkracht hielpen haar bij bonden waar de heren bestuurders uit principe niet wilden reageren. Nely heeft er voor gezorgd dat de FISA het IOC een lijst van 25 landen in drie werelddelen kon presenteren waar nationale dameskampioenschappen werden gehouden.
Vrouwenroeien moest olympisch worden. Een eerste voordracht in 1971 faalde, maar een jaar later werd Nely samen met FISA-voorzitter Tommy Keller, met de FISA-secretaris en met de Nederlandse wereldkampioene in de skiff, Ingrid Dusseldorp, ontvangen in het IOC-congres. Zeer ongebruikelijk. Het geheel uit bejaarde mannen bestaande congres accepteerde het roeien als olympische sport voor vrouwen.
In Montreal lagen dertig jaar geleden voor het eerst vrouwen aan de start tijdens een olympisch roeitoernooi. Daarna opende de roeiwereld zich als vanzelf voor vrouwen. Vrouwelijke kamprechters in de roeisport, bij de Rotsee Regatta en zelfs in Henley werden nummers voor vrouwen ingevoerd en tenslotte werden tot de Nederlandse studentenroeiwedstrijden Varsity ook vrouwen toegelaten. Het damesroeien ontwikkelde zich op wereldniveau snel tot wat het nu is: een vanzelfsprekend onderdeel van de roeisport.
Gambonnière
 |
Nely nam in 1982 afscheid van het FISA-bestuurswerk, maar niet van de sport en het vrouwenroeien. Ze is voortdurend met grote belangstelling betrokken gebleven. Haar steun heeft ze gesymboliseerd toen ze als wisselprijs een zilveren bonbonnière beschikbaar stelde, die jaarlijks wordt uitgereikt aan de vereniging waarvan de vrouwelijke leden de beste prestaties hebben geleverd bij de grote Nederlandse roeiwedstrijden.
Een vrouw met een groot sporthart, een echte roeister met niveau maar zonder poeha, zeer enthousiast, doelgericht en direct, is heengegaan. Nely Gambonde Vos, erelid KNRB, erelid roeivereniging De Laak, Kapitänin vom Rotsee Luzern en ‘The Grand Dame of Dutch rowing’ is 82 jaar geworden.
Foto’s
