Kort voor de WK werd de roeiwereld onaangenaam verrast door een akelig issue: in de Bosbaan hinderen waterplanten de boten. Ze blijven aan roertjes en vinnen plakken. Dat remt. En dat wil je niet bij een wedstrijd. En al helemaal niet bij een WK. Volgens bondsbestuurder Wouter van Groeningen is “op dit moment de situatie in ieder geval onder controle en is de juiste maai-apparatuur beschikbaar en aanwezig bij de WK”.
Geohydroloog Heleen Kiela was een succesvolle wedstrijdroeister, zij werkt momenteel als system engineer bij het waterschap Hollandse Delta. Op verzoek van NLroei geeft zij tekst en uitleg over waterplanten. Haar betoog is algemeen, maar Kiela denkt wel hardop mee over de oplossingen voor de Bosbaan. En mogelijke haken en ogen daarbij. De timing van het maaien is cruciaal.
“Net als boven water hebben onderwaterplanten twee dingen nodig om goed te groeien: genoeg voedingsstoffen en zonlicht. De planten zuiveren als het ware het water en maken zuurstof door fotosynthese. Zo zijn ze heel belangrijk voor alles wat verder in het water leeft.
Soorten
Er zijn waterplanten die alleen op de bodem gedijen, maar ook waterplanten die helemaal naar het wateroppervlak groeien. Voor de ecologie is het best als er verschillende soorten en op verschillende dieptes voorkomen.
De Bosbaan ligt in een polder. Voor de juiste waterstand moet bij regen water worden weggepompt en bij droogte worden aangevoerd. Door bladval van bomen, riooloverstorten na regen maar ook nalevering uit de bodem komen voedingsstoffen in het water terecht.
Als er (te)veel voedingsstoffen zijn, dan hebben bepaalde soorten een voordeel. Op het land zijn dat omstandigheden waarin bijvoorbeeld brandnetels, bramen en fluitenkruid goed groeien. Ook in het water zijn er soorten die beter of juist slecht met veel voedingsstoffen kunnen omgaan. In een sloot met veel voedingsstoffen zie je dan bijvoorbeeld veel kroos, algen of draadwieren. Als zo’n soort de overhand krijgt maakt het vaak een dik pak, waarmee het zonlicht niet meer de bodem bereikt. Andere soorten die je liever hebt krijgen daarom geen kans meer te groeien
Waarom nu zoveel planten?
Meestal zijn er meerdere dingen aan de hand. Bij de Bosbaan kunnen denk ik de algemene waterkwaliteit, rivierkreeften en baggeren een rol spelen.
Ten opzichte van jaren geleden gaat de algemene waterkwaliteit vooruit. Het water is hierdoor helderder, waardoor meer zonlicht de bodem bereikt en meer planten kunnen groeien.
De rivierkreeften knippen echter vegetatie af, waardoor er minder planten over zijn die voedingsstoffen opnemen. Er blijven dan heel veel voedingsstoffen over, waardoor snel groeiende soorten de overhand krijgen.
Baggeren haalt de oude bodem weg die in contact stond met het water. Uit de vrijgemaakte bodem komen dan (zeker op een veenondergrond) weer nieuwe voedingsstoffen in het water. In de polder is afgelopen jaar gebaggerd.
Wat te doen?
Je kunt onderwater planten ook maaien, net als op het land. Omdat de Bosbaan zo breed is, kan dat niet vanaf de kant maar moet je een zogenaamde maaiboot inzetten en heel vaak heen en weer varen. Alles wat je afmaait moet ook worden afgevoerd; laat je de planten in het water achter dan gaat het rotten en voegt het voedingsstoffen toe. Maaien van zo’n groot wateroppervlak is daarom meestal erg duur en moet goed worden gepland: er zijn niet veel maai-verzamelboten beschikbaar. Maaien moet je bovendien slim doen: het heeft vaak maar korte tijd effect en het zou zelfs kunnen dat je door vaak maaien de ongewenste snelgroeiende soorten extra stimuleert. Al binnen een a twee weken kunnen de planten soms teruggroeien.
Waterplanten en watersport
Waterplanten zitten vaak in de weg, ook voor het roeien. Denk aan wieren waarin boten verstrikt raken, of een dik pak waterlelies waardoor je blad in het water blijft hangen en je een snoek maakt. Sommige roeiverenigingen hebben hier op hun thuis water ook mee te maken. Er is vaak discussie over of en wie de waterplanten die in de weg zitten moet weghalen.
Wie staat aan de lat?
In een zogenaamde Legger wijst een waterschap aan wie het maai- en bagger onderhoud moet uitvoeren en tot hoe diep dat moet. Voor de Bosbaan is dat de gemeente.
Dat onderhoud van het water moet zo vaak gebeuren dat de planten en de bagger de aan- en afvoer van water niet belemmeren. Omdat de Bosbaan zo groot is, is daar niet snel sprake van. Meestal kun je het maaien dan niet afdwingen. Wel mag er om andere reden gemaaid worden, waarbij je wel aan de natuurwetgeving moet voldoen.
Omdat maaien een verkeerd effect kan hebben, het duur is en (in dit geval) onverplicht. verwacht ik dat er nog wel vaker overlast zal zijn bij roeiwedstrijden. Als je deze zomer nog besluit te maaien zodat je tijdens de wedstrijden geen last hebt, doe je dat dus het liefst vlak voor de WK.”
