Afgelopen dagen was het oorlogsverleden van de roeisport veelvuldig in het nieuws. Zondagochtend stond roeien namelijk centraal bij de jaarlijkse sportherdenking in het Olympisch Stadion te Amsterdam. In de aanloop er naar toe wijdde NRC een groot artikel aan de kwestie Spillenaar Bilgen – Rost van Tonningen en gisteravond mocht roeihistoricus Johan ten Berg op Radio 1 vertellen over roeien in de Tweede Wereldoorlog.
Ten Berg kijkt tevreden terug op de evenementen, alhoewel hij niet tot de organisatie behoorde van de herdenking zelf. Dat was in handen van het Comité Sportherdenking 4 mei, die vanwege het WK op de Bosbaan later dit jaar, het jaarlijkse evenement dit keer in het teken van de roeisport liet staan. “Er waren 100-120 mensen aanwezig. Ik heb begrepen dat dat normaal gesproken de helft minder was, dus dat zegt wel wat” aldus Ten Berg, die wel nauw contact met de organisatie onderhield. Het inhoudelijke programma stond onder leiding van Frits Barend en kende enkele sprekers zoals de voorzitter van de roeibond Frans Cornelis en sporthistoricus Nico van Horn.
De kennis van Ten Berg was echter onontbeerlijk voor de organisatie. Zo vond hij uit dat verzetsman Marinus Spillenaar Bilgen vlak voordat hij op 4 september 1944 door de Duitsers werd gefusilleerd in kamp Vught nog geprobeerd had via zijn oude roeimaatje en belangrijke NSB’er Meindert Rost van Tonningen uit de gevangenis te komen. Samen hadden ze in 1914 nog voor Laga de Varsity gewonnen. Het NRC besteedde zaterdag met een groot artikel aandacht aan deze kwestie.
Ten Berg is ook een van de aanjagers van de Club van Broekhuizen dat jaarlijks het Varsity Magazine uitgeeft en waarin dit jaar de Tweede Wereldoorlog ook al ruim aan bod kwam door een artikel van de eerder genoemde Nico van Horn en een stuk (van de hand van Susanne Dallinga) over de familie Spillenaar Bilgen. Dit jaar trachtte Reinier Spillenaar Bilgen precies 100 jaar na de winst van zijn overgrootvader voor Skadi Varsity te winnen. Gisteravond mochten Ten Berg en Reinier Spillenaar Bilgen bij Langs de Lijn deze kwesties bespreken op de radio.
De razzia in 1941 waarbij 80% van de (Joodse) vereniging Poseidon op transport werd gezet naar Mauthausen, het verhaal van verzetsheld en spion Ernst de Jonge (wiens rol naar voren komt in de film Soldaat van Oranje) en de grote rol van studentenroeiers in het verzet van de kwamen daarbij ook ter sprake. Net zoals de Varsity van 1940. De eerste Varsity op het Amsterdam-Rijnkanaal (en ook de eerste die door Triton werd georganiseerd) werd vandaag precies 74 jaar geleden verroeid. De beelden ervan staan op de dvd die het Varsity Magazine in 2006 uitbracht en zijn voor deze gelegenheid ook op NLroei gezet. Weliswaar zijn op beelden mensen in uniform te zien, maar verder wijst niets op het uitbreken van de oorlog vijf dagen later.
- NRC: Artikel zaterdag (10 cent via Blendle)
- Parool: Artikel maandag (25 cent via Blendle)
- NOS: Artikel en audiofragment Langs de Lijn
- Varsity Magazine 2014
- Roeined: Column Hans Perree
