Column | White man’s burden

Een recordaantal van 73 landen en 948 atleten doet vanaf volgende week zondag mee aan het wereldkampioenschap roeien in Zuid-Korea, zo heeft wereldroeibond FISA deze week bekendgemaakt. Het vorige deelnemersrecord stamde uit 2011, toen 68 landen meededen aan het WK roeien in Bled, Slovenië. Een groot deel van de toename in het aantal inschrijvingen komt op conto van Aziatische landen. De delegaties uit landen als Zuid-Korea en India zijn groter dan normaal omdat het WK voor de tweede keer in de historie van de roeisport in Azië plaats vindt.

Het is natuurlijk leuk voor FISA om met dergelijke statistiekjes te strooien. De wereldroeibond doet hard zijn best om de sport groter te maken. Een nobele gedachte, dat voorop. Er is in Lausanne een rotsvast geloof in de waarden van roeien en het idee dat iedereen daarvan zou moeten kunnen genieten. Of je nu uit Nederland komt of uit Zimbabwe: roeien is mooi. Naast de nobele gedachten over de sport speelt voor FISA ook een diplomatiek verhaal mee. Hoe groter de sport, des te witter het voetje bij het Internationaal Olympisch Comité (IOC). Roeien: een olympisch onderdeel niet alleen voor blanke westerlingen, maar ook voor roeiers uit ontwikkelingslanden. Diversiteit staat bij Rogge en de zijnen hoog in het vaandel.

Om nobele en diplomatieke redenen heeft FISA dus een sportieve white man’s burden op zich genomen. Maar de vraag is of de huidige invulling daarvan wel de juiste is. Op dit moment bestaat het roei-ontwikkelingsprogramma van FISA louter uit het uitnodigen van atleten en het versturen van materiaal. Ze mogen een eindtoernooi varen op kosten van de wereldroeibond en er wordt een poging gedaan om een roeiboot en riemen naar het thuisland van roeier of roeister X te vervoeren zodat de sport daar voet aan de grond krijgt. Maar hebben we sinds 2004 nog wat gehoord van Ibrahim Gitaiga, de Keniaan die in Athene steevast achteraan skiffte? En wat te denken van Hamadou ‘the Hippo’ Djibo Issaka, de roeier uit Niger die de harten van het Londense publiek veroverde vorig jaar? Volledig van de radar verdwenen.

Het punt is dat deze roeiers niet bijzonder veel hebben aan het varen van een toernooi zonder structurele begeleiding eromheen. Zonder een plan spartelen ze in het diepe en komt er van die nobele gedachte om het roei-evangelie te verspreiden weinig terecht. Ze varen achteraan tijdens de toernooien en voelen zelf ook dat ze een vreemde eend in de bijt zijn. Boten blijven bij douanes steken, pas opgezette roeifederaties blijven hangen in onderling gekibbel over fondsen (die in zakken kunnen worden gestoken) en aan het einde van de rit blijven de blanke, westerse sporters de medailles winnen. De inspanningen van FISA werken daarom juist averechts: je zou kunnen zeggen dat atleten als Gitaiga en Issaka door hun internationale avontuur hebben gerealiseerd dat ze juist níet in de roeisport horen.

Dat de ‘internationale roeifamilie’ tijdens het WK in Chungju nog nooit zo groot is geweest mag daarom wel leuk heten, maar wat betekent het nu werkelijk? Betekent de roei-achtergrond van de Ghanese skiffeur John Boafo iets of moeten we eerder kijken naar diens resultaten van de World Cup in Sydney? En de absolute nieuwkomers Qatar, Namibië, Libië, Ivoorkust en Vanuatu? Meer dan spek en bonen zit er waarschijnlijk niet in. Vanuatu is een eilandenrijk in de Stille Oceaan ten oosten van Australië met iets meer dan 200.000 inwoners. De nationale roeibond in het land bestaat pas sinds kort, en de eerste voorzichtige stappen op internationaal gebied werden afgelopen december gezet. Ondanks de groeiende populariteit van de roeisport in Vanuatu lijkt de kans echter klein dat de lichte mannen dubbeltwee en/of de lichte skiffeur winnen en dat we het volkslied – Yumi, Yumi, Yumi – te horen zullen krijgen.

In plaats daarvan klinkt waarschijnlijk vaker het door de organisatie van het WK gecomponeerde lied. Liefhebbers van zoete, Koreaanse zwijmelmuziek kunnen hun hart daarbij ophalen. “Rowing the world, clean the world”. Mooier wordt de boodschap haast niet. Of de WK-organisatie van Amsterdam 2014 moet natuurlijk iets bijzonders in petto hebben voor de roeiwereld – een rap door kansarme jongeren uit de Amsterdamse Bijlmer met strofen als “de B van Bosbaan” en “de race die je wist die zou komen”. De crux is alleen dat het bezingen van de schoonheid van de roeisport niet genoeg is, net als een simpele uitnodiging voor een WK niet voldoet voor een roeiland in ontwikkeling. Wil je roeien echt mooi maken, wil je er oprecht voor zorgen dat de sport breder wordt en door meer mensen wordt beoefend, dan zal je op structurele basis dingen moeten doen. Niet alleen maar strooien met mooie cijfers. Of het zingen van (mooie) liedjes.