1

Alleen 'neprecord' Van Eupen blijft staan na WK

Wereldrecords zijn voor roeiers nooit belangrijk. Zeggen ze. Omstandigheden per roeibaan verschillen teveel. En als er al een stevige meewind de carbon scheepjes naar de finish stuwt, vertraagt golfslag de boten steevast. Tot in de Jaren '90 de wereldroeibond lijsten met wereldrecords ging bijhouden, waren de snelste tijden een soort laatste vorm van overleveringen. Per land wilde het lijstje dat mondeling werd doorgegeven nog wel eens verschillen. Zoals nu nog steeds met menig Nederlands record het geval is. En ook al hechten roeiers geen waarde aan de meest snelle tijd ooit, menig wereldrecordhouder zit tijdens toernooien trillend achter televisie of racetracker om te zien of hun snelste tijd ooit gevaren, stand houdt. NLroei dook in de soap rond de wereldrecords.

De lijsten van FISA bevatten beperkte informatie. Alleen het meest recente record wordt genoteerd. Informatie over oude records verdwijnt in de prullenbak en gegevens over weersomstandigheden bestaan in de roeisport zelden. Over een officieel lijstje van Nederlandse records beschikt ook de KNRB niet. En officieel bestaan wereldrecords ook niet meer voor de wereldroeibond. Tijdens de WK voor roeiers tot 18 jaar werden in 1999 in het Bulgaarse Plovdiv absurd snelle tijden gevaren. De snelste jongens acht had 5.20.92 nodig om van start tot finish te varen. En de skiff legde de twee kilometer af in 6:31.67. Gijs Vermeulen roeide daar een Nederlands record in de skiff dat, nadat de records in Japan werden afgewezen weer het echte Nederlandse record is.

De baan van Plovdiv werd nagemeten. Eerst met behulp van de GPS van de Britse botenwagen, later met landmeetapparatuur. Men kwam niet één centimeter tekort. Het tijdwaarnemings werd nagelopen maar ook daarin ontdekte men geen fouten. Warm water en roeien op redelijke hoogte werd verondersteld de aanleiding voor de records te zijn. Sindsdien hanteerde FISA de World Best Times: geroeid tijdens een wereldbekerwedstrijd, WK of bij Olympische Spelen. World Best Times kunnen daarnaast alleen geroeid worden op banen waar de laatste tien jaar een WK gehouden is tijdens toernooien met internationale kamprechters. Amsterdam is sinds de WK voor roeiers tot 23 jaar ook geldend. "Dus op de Bosbaan tijdens de Koninklijke is het gewoon wachten op de juiste stroom", sprak Marit van Eupen.

Nico Rienks was wereldrecordhouder van 1991 tot 2004, in dubbeltwee en acht. Met 7:15,88 is Van Eupen nog de enige Nederlander met een 'World Best Time'. Een dubieuze best-time. Een record dat volgens de kersverse wereldkampioene in hetzelfde nummer nooit gevaren werd. Van Eupens 'neprecord' werd gemeten tijdens de halve finale van Luzern 1999. Na de regatta werden de wedstrijden officieel goedgekeurd. Wijzigingen achteraf zijn onmogelijk, dan zou de wedstrijdleiding (lees: FISA) immers toegeven dan een belangrijk aspect niet deugdelijk bleek. "Ik won wel, dus dat klopt in ieder geval nog wel", lachte Van Eupen in Gifu. "Ik heb het wel honderd keer aan FISA gezegd en er echt tientallen e-mails over gestuurd. Het helpt niets. Een tijdje is het best leuk, maar nu niet meer. De enige optie is dat iemand het hier zou breken. Of je nou de ene of de andere Mickey Mouse tijd hanteert. Deze records hier slaan nergens op, als ze dit toestaan is het einde zoek."

7:15 had zes jaar geleden 7:28 mogen zijn. Of beter gezegd: moeten zijn, mits het extreem snel weer was geweest op de Rotsee. Van Eupen roeide naar eigen zeggen ongeveer 7:41. Andere roeisters werden ook geklokt door eigen coaches. De gemeten tijden, de verschillen op de finish in acht nemend, staafden de zelf gevaren tijd. Wie behoort het echte record toe? "Ja, daar kun je ook weer over discussiëren. Ik weet het niet," zei Van Eupen.

Bondscoach Josy Verdonkschot hanteert eigen 'tijdstandaards' om te kunnen vaststellen of een boot hard gaat. "Voornamelijk gebaseerd op Banyoles ['92]. Extreem dood weer daar," verduidelijkte Verdonkschot. In Gifu kreeg men zo'n tien seconden gratis in de skiff. In ondermeer Canada -in Australië is men er ook niet vies van- worden Golden Standards gehanteerd als norm tijdens selectiewedstrijden. Verdonkschot: "Ze hebben die records gewoon klakkeloos overgenomen." Sindsdien mogen alleen skiffeuses van ongekende kwaliteit het Noord Amerikaanse land vertegenwoordigen in de lichte vrouwenskiff.

Het record uit 1999 van Van Eupen werd niet gebroken in Japan. De wind mee plus de stroming in Gifu wogen niet op tegen de vijftien seconde die zoek raakten in Van Eupens skiffwedstrijd in Zwitserland. In het dagelijkse overleg van teammanagers was David Tanner, een oude Engelse schoolmeester met karakteristiek dikke brillenglazen, de eerste die openlijk verzocht alle records te schrappen. De coach, en echtgenoot van Ekatarina Karsten explodeerde van woede toen Miroslava Knapkova in 7:07.44 de twee kilometer roeide en het wereldrecord van Roumiana Neykova (7:07.71) afsnoepte. Karsten zelf roeide een halve finale na de Tsjechische rustig voor het veld uit maar deed geen enkele poging ook een scherpe tijd neer te zetten.

Tijdens de wereldkampioenschappen in Japan werd zoals bekend menig record gebroken. Rechtmatig. Want volgens FISA stond er op de baan geen stroming. "Nee het is de wind", zei Verdonkschot cynisch. "Zie jij de wind? Ik niet. Maar het water beweegt wel. Maar dat is geen stroom, haha, dat is de wind." Tijdens de halve finales constateerde ook de wereldroeibond dat er sprake was van stroming. "Maar het is wel fair, het stroomt in alle banen even hard", wist FISA-president Denis Oswald. Een aanname, geen bewijs. De metingen vonden plaats op één plaats in elke boei. Terwijl een leek kon zien dat het water bij de start uit een bocht kwam stromen, door een vernauwing moest en na de start weer een andere bocht inging. Een complete meting was haast niet te maken. Er werd het gehele toernooi gevaren in baan één tot vijf.

Eerst ging het alleen om records in niet-olympische nummers, lichte mannen skiff en dubbelvier en de lichte vrouwen dubbelvier. Tijdens de halve finales werd echter ook tweemaal het record in de mannen skiff en éénmaal in de vrouwen skiff bijgesteld. FISA haalde bakzeil. De roeibaan kende dus toch een fijn stroompje mee, gaf men eindelijk toe. Hardloopkampioenschappen op de lopende band. De Atleten Commissie van de wereldroeifederatie, waarvan lid Amber Halliday zelf het wereldrecord in de lichte dubbeltwee bezit, heeft besloten alle wereldrecords die in Japan werden gevaren niet te erkennen. De lijsten waren op de laatste dag van de WK roeien in Japan keurig geschoond. Ook de baanrecords van Nagaragawa International Regatta Course zullen geen eeuwen standhouden. Zet tijdens een nationale roeiwedstrijd de sluizen open en de 6:29.65 van Olaf Tufte wordt verbeterd door de eerste de beste skiffeur van Mitsubishi Roeivereniging.

Voormalig wereldrecordhouder Rienks haalde zijn schouder op over de opwinding die heerste rond de baan over de records. "Op zich zegt het niets. Zeker hier niet. Een wereldrecord wordt hooguit met een seconde verbeterd. In volle strijd. Anders niet. De roeiers zal het verder een biet wezen", zei hij. René Mijnders, tegenwoordig hoofdcoach van de Zwitserse roeiploeg was het niet helemaal eens met Rienks. Mijnders: "Tuurlijk zegt het de roeiers wel wat. Maar een record moet een richtpunt zijn, een tijd waar je je in kunt vastbijten." Alleen Van Eupen heeft na Japan nog een record. Mijnders: "Dat neprecord van Marit, bestaat dat nog steeds?"