6
Column | Toeval
Als hoofdredacteur van NLroei ben ik altijd op zoek naar nieuws. Ik struin het internet af om te kijken of er iets in de (inter)nationale roeiwereld aan de hand is (wat bijna elke dag het geval is), blader door diverse persberichten, en krijg geregeld telefoontjes of mailtjes over bijzondere dingen. Maar soms kom je door een toevallige samenloop van omstandigheden op een bijzonder verhaal. Soms stap je in een taxi in Belgrado en blijkt dat je chauffeur een uitgeprocedeerde asielzoeker is die jarenlang in Rotterdam, Amsterdam en Zevenaar heeft gewerkt en die een goed mondje Nederlands praat. Toevallig.
Afgelopen maandag kwam er via Twitter een verzoek binnen voor onze babes-pagina. De spelregels om tot de selecte groep aantrekkelijke roeidames en -heren toe te treden zijn eenvoudig: een nominatie voldoet, maar wel enkel en alleen als de nominerende persoon ook iemand aanwijst die van de lijst moet verdwijnen. In dit geval ging de eer naar Okeanos-roeister Heleen Boers, die met een blik op oneindig aan de start lag tijdens de ZRB afgelopen weekend. Een mooi plaatje inderdaad. De dame die het veld moest ruimen was Claudia Belderbos, afgelopen december nog toegevoegd aan de babes-sectie.
In december kon Belderbos de humor van haar nominatie wel inzien. Ze ziet zichzelf niet als een roeibabe bij uitstek. Toen ik haar daarom vertelde dat ze van de lijst zou verdwijnen vond ze dat ook geen enkel probleem. “Er lopen genoeg andere mooie meisjes rond in de roeiwereld,” vertelde ze me. En dat klopt. Aantrekkelijke dames zijn er legio: in het zware roeien, in het lichte roeien. En ook in het aangepaste roeien, vulde ik haar aan. Ik haalde als voorbeeld de Amerikaanse Oksana Masters aan, een roeister die op boeg zat in de winnende TA Mixed 2x afgelopen weekend.
Omdat ik op dat moment nog niet zo goed wist wat de achtergrond van Masters was, ging ik op onderzoek uit. En het gevolg was dat ik stuitte op een even indrukwekkend als huiveringwekkend verhaal. Oksana Masters, zoals haar voornaam doet vermoeden, is niet geboren als Amerikaanse. Ze komt oorspronkelijk uit de Oekraïne. Om precies te zijn werd Oksana Alexandrovna Bondarchuk geboren in de stad Chmelnytsky. Grote kans dat weinig Nederlanders weten waar dat ligt. Belangrijk is het ook niet, op één klein detail na. Chmelnytsky ligt zo’n honderd kilometer ten westen van een plek genaamd Tsjernobyl.
In de jaren na de kernramp van 26 april 1986 kwamen in de gebieden die getroffen waren door hoge doses straling kinderen ter wereld met afwijkingen. Toen Oksana Alexandrovna Bondarchuk op 26 juni 1989 ter wereld kwam was zij ook een kind van Tsjernobyl. Haar ouders heeft ze nooit gekend, ze weet niet eens hoe ze eruit zien. Vader en moeder Bondarchuk lieten hun pasgeborene achter, geschrokken van het uiterlijk van hun afstammeling. Oksana werd geboren met zes gedeeltelijk aan elkaar gegroeide tenen aan elke voet, met vijf vingers aan elke hand, maar geen duim. Ze had nagenoeg geen scheenbenen, maar rechts wel twee kuitbenen. Een knieschijf die niet naar voren wees maar naar opzij. Een waslijst aan genetische afwijkingen – alleen maar omdat ze ‘toevallig’ geboren werd in een gebied dat getroffen was door de straling van Tsjernobyl.
De communistische leiders in de Sovjetunie stoppen de kernramp in de doofpot, bemoeien zich niet of nauwelijks met de ingrijpende gevolgen voor de vele tienduizenden mensen die in de omgeving van de ramp hebben gewoond. De slachtoffers betekenen weinig voor ze, ook Oksana. Als ze twee jaar oud is wordt ze overgeplaatst naar een weeshuis voor kinderen met een lichamelijke handicap. Drie jaar later wordt ze doorgeplaatst, naar een kostschool vlakbij het dorpje Isiaslav, 300 kilometer ten westen van Kiev. Maar de school blijkt een hel. Er is continu te weinig eten, de kinderen worden aan de lopende band mishandeld. En erger dan dat. Oksana wordt vanaf haar vijfde vrijwel elke nacht verkracht — door de kinderen te prostitueren verdiende de staf extra geld. Haar beste vriendinnetje Lainy wordt door de staf van de school vermoord omdat zij en Oksana in het geniep de keuken in waren geslopen om eten te zoeken. Ze vindt nog altijd dat haar dood haar schuld was.
Wonder boven wonder wordt Oksana gered. Een Amerikaanse vrouw, Gay Masters, wil een Russisch kindje adopteren en een foto van Oksana komt haar onder ogen. In februari 1998, na anderhalf jaar getouwtrek, komt Oksana naar Amerika. Daar wordt ze nog meerdere keren geopereerd, onder meer door haar zwaar misvormde benen, waar ze chronisch pijn aan heeft, te amputeren.
En nu, bijna 23 jaar na haar geboorte in een stad vlakbij Tsjernobyl, is Oksana een roeister. En niet zomaar een: ze plaatste zich in Belgrado op indrukwekkende wijze voor de Paralympische Spelen. Een toernooi waar ze ongetwijfeld hoge ogen gaat gooien samen met haar bootgenoot Robert Jones. Het van oorsprong Oekraïense meisje met een afschrikwekkend verleden dat je geen enkel kind gunt, is uitgegroeid tot een prachtige jonge Amerikaanse vrouw en gaat komende zomer in Londen een voorlopig sportief hoogtepunt beleven. Iets meer dan twintig jaar geleden had niemand dat kunnen bedenken.
Toen Claudia Belderbos het verhaal van Oksana Masters vernam en haar foto zag, was er maar één ding dat ze zei. “Wil je haar op mijn plek zetten bij de babes? Ze is echt prachtig.” En daar is NLroei het mee eens: Oksana Masters is een prachtige vrouw, waarvan we hopen dat we haar nog veel vaker op internationale toernooien zien. En die verdient haar plaatsje tussen de roeibabes.
